Τα ονόματα πίσω από τα έργα εκατομμυρίων και τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν με στοιχεία

Κάθε μεγάλο δημόσιο έργο συνοδεύεται συνήθως από φωτογραφίες υπογραφών, ανακοινώσεις χρηματοδοτήσεων και δηλώσεις για την αναβάθμιση της περιοχής.

Πίσω όμως από κάθε ανακοίνωση υπάρχει ένας οικονομικός φορέας.

Μια τεχνική εταιρεία.

Ένας εργολήπτης.

Ένας προμηθευτής.

Ένας ανάδοχος υπηρεσιών.

Η καταγραφή των αναδόχων δεν αποτελεί από μόνη της καταγγελία. Η ανάληψη περισσότερων από μίας δημόσιων συμβάσεων από την ίδια εταιρεία μπορεί να οφείλεται σε απολύτως νόμιμους και εύλογους λόγους: επιτυχή συμμετοχή σε ανοικτούς διαγωνισμούς, εξειδίκευση, ανταγωνιστική προσφορά, επαρκή τεχνική τάξη ή περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε συγκεκριμένο αντικείμενο.

Η διαφάνεια, ωστόσο, απαιτεί να γνωρίζει ο πολίτης:

• ποιοι ανάδοχοι εμφανίζονται στα μεγαλύτερα έργα,
• πόσες συμβάσεις έχουν υπογράψει,
• ποια είναι η συνολική αξία τους,
• σε ποιους τομείς δραστηριοποιούνται,
• αν οι συμβάσεις προέκυψαν από ανοικτό διαγωνισμό ή άλλη διαδικασία,
• αν τα έργα ολοκληρώθηκαν εμπρόθεσμα,
• αν εγκρίθηκαν παρατάσεις ή τροποποιήσεις,
• και ποιο ήταν τελικά το ποσό που πληρώθηκε.

Το προηγούμενο μέρος της έρευνας κατέγραψε έργα και συμβάσεις που υπερβαίνουν αθροιστικά τα 18 εκατομμύρια ευρώ. Το σημερινό άρθρο εξετάζει τα πρόσωπα και τις εταιρείες που βρίσκονται πίσω από ορισμένες από αυτές τις συμβάσεις.

Δεν πρόκειται ακόμη για πλήρη κατάταξη όλων των αναδόχων της περιόδου 2019–2026. Πρόκειται για την πρώτη επιβεβαιωμένη χαρτογράφηση, με βάση επίσημες δημοτικές ανακοινώσεις, συμβάσεις και αποφάσεις.

1. ΖΙΤΑΚΑΤ Α.Τ.Ε.Β.Ε.: δύο μεγάλα έργα αστικής ανάπλασης και υποδομών

Η εταιρεία ΖΙΤΑΚΑΤ Α.Τ.Ε.Β.Ε. εμφανίζεται σε τουλάχιστον δύο σημαντικές συμβάσεις του Δήμου Αργοστολίου που έχουν δημοσιοποιηθεί επίσημα.

Η πρώτη αφορά το έργο:

«Ανάπλαση και αναβάθμιση δικτύου πλατειών, πεζοδρόμων και κεντρικής αγοράς πόλεως Αργοστολίου».

Η σύμβαση υπογράφηκε τον Φεβρουάριο του 2023 και το δημοσιευμένο ποσό ανήλθε σε:

4.440.074,32 ευρώ χωρίς ΦΠΑ

Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα συμβατικά ποσά που εντοπίστηκαν στην έρευνα. Το έργο αφορά κεντρικά σημεία της πόλης και έχει άμεση επίδραση στην εμπορική δραστηριότητα, στην κυκλοφορία, στην προσβασιμότητα και στη συνολική εικόνα του Αργοστολίου.

Η ίδια εταιρεία εμφανίζεται και σε νεότερη σύμβαση, η οποία υπογράφηκε στις 13 Μαρτίου 2026, για το έργο:

«Δίκτυο μονοπατιών, πεζοπορικών και ποδηλατικών διαδρομών Δήμου Αργοστολίου». Η επίσημη ανακοίνωση και το σχετικό συμφωνητικό κατονομάζουν τη ΖΙΤΑΚΑΤ ως ανάδοχο.

Αυτό σημαίνει ότι η εταιρεία διαθέτει επιβεβαιωμένη παρουσία σε τουλάχιστον δύο διακριτά έργα της εξεταζόμενης περιόδου:

• μία μεγάλης κλίμακας αστική ανάπλαση,
• ένα δίκτυο πεζοπορικών και ποδηλατικών διαδρομών.

Η ύπαρξη των δύο συμβάσεων δεν αποτελεί ένδειξη προβλήματος. Δημιουργεί όμως ανάγκη συνολικής καταγραφής:

• Ποιο είναι το ακριβές ποσό της δεύτερης σύμβασης;
• Με ποια διαδικασία αναδείχθηκε ο ανάδοχος σε κάθε έργο;
• Πόσες προσφορές κατατέθηκαν;
• Ποια ήταν η έκπτωση;
• Ποια είναι η σημερινή κατάσταση υλοποίησης της ανάπλασης;
• Υπήρξαν παρατάσεις ή μεταβολές του συμβατικού αντικειμένου;

Με τα μέχρι στιγμής επίσημα στοιχεία, η ΖΙΤΑΚΑΤ εμφανίζεται ως ένας από τους οικονομικά σημαντικότερους αναδόχους μεγάλων τεχνικών έργων του Δήμου κατά την υπό εξέταση περίοδο.

2. ΠΛΑΤΕΙΕΣ Α.Ε.: έργα οδοποιίας, αποκαταστάσεις και παρουσία σε βάθος χρόνου

Η εταιρεία ΠΛΑΤΕΙΕΣ Α.Ε. εμφανίζεται σε μία από τις δύο συμβάσεις που ανακοίνωσε ο Δήμος τον Οκτώβριο του 2024 για αποκαταστάσεις ζημιών από τον «Ιανό».

Οι δύο συμβάσεις παρουσιάστηκαν με συνολικό προϋπολογισμό τεσσάρων εκατομμυρίων ευρώ και αφορούσαν ασφαλτοστρώσεις, διανοίξεις δρόμων, τσιμεντοστρώσεις, πεζοδρόμια, αγωγούς όμβριων υδάτων και τοιχία αντιστήριξης σε διάφορες περιοχές του Δήμου. Στη μία από τις δύο συμβάσεις αναφέρεται ως ανάδοχος η ΠΛΑΤΕΙΕΣ Α.Ε.

Η εταιρεία εμφανίζεται επίσης σε παλαιότερες δημοτικές αποφάσεις και πρακτικά σχετιζόμενα με:

• συντήρηση και αποκατάσταση δημοτικού οδικού δικτύου,
• αγροτική οδοποιία,
• έργα σε περιοχές της Λειβαθούς,
• διαδικασίες παραλαβής παλαιότερων έργων.

Ορισμένες από αυτές τις εγγραφές προηγούνται της ίδρυσης του σημερινού Δήμου Αργοστολίου και αφορούν τον πρώην Δήμο Κεφαλονιάς. Δεν πρέπει, επομένως, να ενσωματωθούν αυτομάτως στη στατιστική περίοδο 2019–2026 σαν να ήταν νέες συμβάσεις της σημερινής δημοτικής αρχής.

Δείχνουν όμως ότι η εταιρεία έχει διαχρονική δραστηριότητα σε δημόσια έργα οδοποιίας και υποδομών στην περιοχή.

Για την περίοδο που εξετάζεται πρέπει να απαντηθούν συγκεκριμένα ερωτήματα:

• Ποιο ήταν το ακριβές συμβατικό ποσό του έργου αποκατάστασης από τον «Ιανό» που ανέλαβε;
• Ποιοι δρόμοι αντιστοιχούσαν στη συγκεκριμένη σύμβαση;
• Πότε προβλεπόταν να ολοκληρωθούν οι εργασίες;
• Ποιο μέρος του φυσικού αντικειμένου έχει παραληφθεί;
• Υπάρχουν άλλες συμβάσεις της ίδιας εταιρείας με τον Δήμο μετά το 2019;
• Ποιες παλαιότερες εγγραφές αφορούν απλώς παραλαβές έργων προηγούμενων διοικητικών περιόδων;

Χωρίς τον διαχωρισμό αυτό, υπάρχει κίνδυνος να υπολογίζονται ως νέες συμβάσεις αποφάσεις που αφορούν την παραλαβή ή διοικητική ολοκλήρωση παλαιών έργων.

3. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ Α.Τ.Ε.: η ανάπλαση της παραλιακής ζώνης

Η εταιρεία ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ Α.Τ.Ε. εμφανίζεται ως ανάδοχος της σύμβασης για την:

«Ανάπλαση Παραλιακής Ζώνης Αργοστολίου».

Το ποσό που ανακοίνωσε επίσημα ο Δήμος ήταν:

1.169.999,99 ευρώ χωρίς ΦΠΑ

Η σύμβαση υπογράφηκε τον Ιούλιο του 2023 και αφορούσε την περιοχή από το άγαλμα Καββαδία έως το κτίριο του Λιμεναρχείου.

Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ Α.Τ.Ε. εμφανίζεται και σε παλαιότερα αρχεία του πρώην Δήμου Κεφαλονιάς, μεταξύ άλλων σε σχέση με έργο αποχέτευσης στον Πόρο και σχετικές διοικητικές ή δικαστικές διαφορές. Οι εγγραφές αυτές είναι προγενέστερες της εξεταζόμενης περιόδου και δεν αποτελούν πρόσθετες συμβάσεις της σημερινής διοίκησης.

Συνεπώς, από τα στοιχεία που έχουν διασταυρωθεί μέχρι τώρα, η ασφαλής καταγραφή για την περίοδο 2019–2026 είναι μία μεγάλη επιβεβαιωμένη σύμβαση: η ανάπλαση της παραλιακής ζώνης.

Για την ουσιαστική αξιολόγησή της χρειάζονται:

• η αρχική συμβατική προθεσμία,
• η πραγματική ημερομηνία ολοκλήρωσης,
• τυχόν παρατάσεις,
• λογαριασμοί και πιστοποιήσεις,
• πρωτόκολλα προσωρινής και οριστικής παραλαβής,
• τελικό οικονομικό αντικείμενο.

Η δημόσια παρουσία μιας εταιρείας σε παλαιότερα έργα δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί «επαναλαμβανόμενος ανάδοχος» της σημερινής περιόδου. Η κατηγοριοποίηση πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στις συμβάσεις που υπογράφηκαν από τον σημερινό Δήμο και μέσα στο σαφώς καθορισμένο χρονικό διάστημα.

4. ΓΕΡ. & ΠΑΝ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΤΟΣ Ο.Ε.: δημοτικό κτίριο και παλαιότερη εργοληπτική δραστηριότητα

Η εταιρεία ΓΕΡ. & ΠΑΝ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΤΟΣ Ο.Ε. εμφανίζεται επίσημα ως ανάδοχος του έργου:

«Εργασίες επισκευής και αποκατάστασης του Πολιτιστικού Κέντρου Κοντογουράτων Θηναίας».

Η σύμβαση υπογράφηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2023 και ο δημοσιευμένος προϋπολογισμός ήταν:

198.000 ευρώ

Η χρηματοδότηση προερχόταν, σύμφωνα με τον Δήμο, από επιχορηγήσεις του Υπουργείου Υποδομών, πόρους της ΕΔΑΚΙ, ΤΑΠ και ΑΠΕ.

Η ίδια εταιρεία εμφανίζεται σε προγενέστερα πρακτικά διαγωνισμών του πρώην Δήμου Κεφαλονιάς. Σε έγγραφο του 2018 καταγράφεται ως συμμετέχουσα σε διαγωνισμό με μέση έκπτωση 35,96%, ενώ σε άλλο παλαιότερο πρακτικό αναφέρεται μεταξύ των συμμετεχόντων οικονομικών φορέων.

Ωστόσο, η συμμετοχή σε διαγωνισμό δεν ταυτίζεται με ανάθεση.

Αυτό είναι ένα από τα σοβαρότερα λάθη που μπορούν να γίνουν σε μια έρευνα συμβάσεων: να μετρηθεί ως ανάδοχος κάθε εταιρεία που απλώς εμφανίζεται στα πρακτικά συμμετοχής.

Για την περίοδο 2019–2026, το ασφαλές εύρημα είναι η επιβεβαιωμένη σύμβαση για το Πολιτιστικό Κέντρο Κοντογουράτων. Οποιαδήποτε πρόσθετη σύμβαση πρέπει να τεκμηριωθεί με το σχετικό συμφωνητικό ή με απόφαση κατακύρωσης που οδήγησε πράγματι σε υπογραφή.

5. Λάμπρος Σπυράτος: μία από τις δύο συμβάσεις αποκατάστασης του «Ιανού»

Στην ανακοίνωση του Δήμου για τα δύο έργα αποκατάστασης από τον «Ιανό» κατονομάζεται, μαζί με την ΠΛΑΤΕΙΕΣ Α.Ε., και ο εργολήπτης Λάμπρος Σπυράτος.

Οι δύο συμβάσεις είχαν συνολικό προϋπολογισμό τεσσάρων εκατομμυρίων ευρώ, όμως η επίσημη δημοτική ανακοίνωση τις παρουσίασε συγκεντρωτικά.

Επομένως, χωρίς πρόσβαση στα δύο χωριστά συμφωνητικά, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ασφάλεια:

• ποιο ποσό αντιστοιχεί στον κάθε ανάδοχο,
• ποιοι δρόμοι και ποιες εργασίες ανατέθηκαν στον καθένα,
• ποια ήταν η έκπτωση κάθε προσφοράς,
• αν οι δύο συμβάσεις είχαν κοινή ή διαφορετική προθεσμία.

Η ορθή δημοσιογραφική πρακτική επιβάλλει να μη διαιρεθεί αυθαίρετα το ποσό των τεσσάρων εκατομμυρίων διά δύο.

Το γεγονός ότι υπάρχουν δύο συμβάσεις δεν σημαίνει ότι έχουν ίση οικονομική αξία.

Μέχρι να εντοπιστούν τα πρωτογενή συμφωνητικά, η παρουσία του αναδόχου πρέπει να καταγράφεται χωρίς αυθαίρετο οικονομικό ποσό.

Τι δείχνει ο πρώτος προσωρινός πίνακας

Με βάση μόνο τις συμβάσεις και επίσημες ανακοινώσεις που έχουν επιβεβαιωθεί μέχρι στιγμής, η πρώτη εικόνα είναι η ακόλουθη:

Ο πίνακας δεν είναι κατάταξη των «μεγαλύτερων ευνοημένων» ούτε συνολικός κατάλογος συμβάσεων.

Είναι μια πρώτη χαρτογράφηση της οικονομικής παρουσίας αναδόχων στα μεγαλύτερα έργα που έχουν εντοπιστεί.

Γιατί δεν αρκεί η αναζήτηση ενός ονόματος

Η αναζήτηση ενός αναδόχου σε ιστοσελίδες και δημόσια αρχεία μπορεί να επιστρέψει πολλές διαφορετικές κατηγορίες εγγράφων:

• σύμβαση,
• διακήρυξη,
• συμμετοχή σε διαγωνισμό,
• απόφαση κατακύρωσης,
• ένσταση,
• παράταση,
• λογαριασμό πληρωμής,
• πρωτόκολλο παραλαβής,
• αναφορά σε έργο προηγούμενου Δήμου,
• χορηγία σε εκδήλωση.

Όλες αυτές οι εμφανίσεις δεν είναι συμβάσεις.

Για παράδειγμα, η ΠΛΑΤΕΙΕΣ Α.Ε. εμφανίζεται και ως χορηγός σε δημοτική αθλητική διοργάνωση. Αυτό δεν πρέπει να συγχέεται με δημόσια ανάθεση ή δαπάνη του Δήμου.

Αντίστοιχα, η εμφάνιση μιας εταιρείας ως συμμετέχουσας σε έναν διαγωνισμό δεν αποδεικνύει ότι κέρδισε ή υπέγραψε τη σύμβαση.

Η τελική βάση δεδομένων πρέπει να περιλαμβάνει μόνο εγγραφές που μπορούν να συνδεθούν με:

• απόφαση κατακύρωσης,
• υπογεγραμμένο συμφωνητικό,
• ΑΔΑΜ σύμβασης,
• σαφή συμβατική αξία.

Τα τέσσερα επίπεδα ελέγχου των αναδόχων

Για να αποκτήσει πραγματική δημοσιογραφική αξία η χαρτογράφηση, κάθε ανάδοχος πρέπει να εξεταστεί σε τέσσερα επίπεδα.

1. Πλήθος συμβάσεων

Πόσες διαφορετικές συμβάσεις υπέγραψε κατά την περίοδο 2019–2026;

Δεν πρέπει να υπολογίζονται δύο φορές η ίδια σύμβαση επειδή εμφανίζεται σε διαφορετικά έγγραφα.

2. Συνολική καθαρή αξία

Ποια είναι η συνολική αξία των συμβάσεων χωρίς ΦΠΑ;

Οι προϋπολογισμοί των διακηρύξεων πρέπει να διαχωρίζονται από τις τελικές συμβατικές αξίες.

3. Διαδικασία ανάθεσης

Προέκυψε η σύμβαση από:

• ανοικτό ηλεκτρονικό διαγωνισμό,
• συνοπτικό διαγωνισμό,
• διαπραγμάτευση,
• απευθείας ανάθεση,
• προγραμματική σύμβαση;

Η σύγκριση έχει νόημα μόνο όταν είναι γνωστή η διαδικασία.

4. Εκτέλεση

Η αξιολόγηση δεν σταματά στην υπογραφή.

Χρειάζεται να καταγραφούν:

• χρόνος υλοποίησης,
• παρατάσεις,
• τροποποιήσεις,
• τελικό κόστος,
• παραλαβή,
• τυχόν κυρώσεις ή δικαστικές διαφορές.

Τα ερωτήματα που πρέπει να απαντήσει ο Δήμος

Η δημοτική αρχή θα μπορούσε να ενισχύσει ουσιαστικά τη διαφάνεια δημοσιεύοντας κάθε χρόνο έναν ενιαίο πίνακα με:

1. Όλους τους αναδόχους.
2. Τον αριθμό συμβάσεων ανά ανάδοχο.
3. Το συνολικό ποσό χωρίς και με ΦΠΑ.
4. Τη διαδικασία ανάθεσης.
5. Την έκπτωση που προσφέρθηκε.
6. Την πηγή χρηματοδότησης.
7. Την αρχική προθεσμία.
8. Τις παρατάσεις.
9. Την κατάσταση υλοποίησης.
10. Το τελικό ποσό πληρωμών.

Ένας τέτοιος πίνακας δεν θα αποδείκνυε μόνο ότι ο Δήμος τηρεί τις τυπικές υποχρεώσεις δημοσίευσης.

Θα επέτρεπε στον πολίτη να ελέγξει ουσιαστικά τη διαχείριση των δημόσιων πόρων.

Η πρώτη χαρτογράφηση δείχνει ότι συγκεκριμένες τεχνικές εταιρείες και εργολήπτες εμφανίζονται σε έργα σημαντικής οικονομικής αξίας.

Η ΖΙΤΑΚΑΤ έχει επιβεβαιωμένη παρουσία σε τουλάχιστον δύο έργα της εξεταζόμενης περιόδου, μεταξύ των οποίων η μεγάλη ανάπλαση του κέντρου.

Η ΠΛΑΤΕΙΕΣ Α.Ε. εμφανίζεται σε έργο αποκατάστασης από τον «Ιανό» και διαθέτει διαχρονική παρουσία σε έργα οδοποιίας στην περιοχή, αν και οι παλαιότερες εγγραφές πρέπει να διαχωριστούν από τις νέες συμβάσεις του σημερινού Δήμου.

Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ Α.Τ.Ε. συνδέεται με τη μεγάλη σύμβαση ανάπλασης της παραλιακής ζώνης.

Η ΓΕΡ. & ΠΑΝ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΤΟΣ Ο.Ε. εμφανίζεται στη σύμβαση αποκατάστασης του Πολιτιστικού Κέντρου Κοντογουράτων.

Ο Λάμπρος Σπυράτος εμφανίζεται στη δεύτερη μεγάλη σύμβαση αποκατάστασης από τον «Ιανό», χωρίς να έχει ακόμη διαχωριστεί δημοσίως στην παρούσα έρευνα το ακριβές ποσό που του αντιστοιχεί.

Κανένα από αυτά τα στοιχεία δεν αποδεικνύει εύνοια ή παρατυπία.

Δείχνει όμως γιατί χρειάζεται μία πλήρης, καθαρή και μηχαναγνώσιμη βάση όλων των συμβάσεων.

Γιατί η διαφάνεια δεν είναι να βρίσκεται το όνομα ενός αναδόχου κρυμμένο μέσα σε δεκάδες PDF.

Διαφάνεια είναι να μπορεί κάθε πολίτης, μέσα σε λίγα λεπτά, να βλέπει ποιος ανέλαβε τι, με ποιο ποσό, με ποια διαδικασία και με ποιο τελικό αποτέλεσμα.