Τα ποσά είναι μεγάλα. Το πραγματικό ερώτημα είναι τι παραδόθηκε, πότε και με ποιο τελικό κόστος

Όταν μια δημοτική αρχή παρουσιάζει το έργο της, συνήθως μιλά για χρηματοδοτήσεις που εξασφαλίστηκαν, προϋπολογισμούς που εγκρίθηκαν και συμβάσεις που υπογράφηκαν.

Αυτά είναι σημαντικά στοιχεία. Δεν αποτελούν, όμως, από μόνα τους απόδειξη ολοκληρωμένου έργου.

Ανάμεσα στην εξαγγελία και στην πραγματική παράδοση υπάρχει μια ολόκληρη διοικητική διαδρομή:

η μελέτη, η χρηματοδότηση, ο διαγωνισμός, η έκπτωση, η υπογραφή της σύμβασης, η έναρξη των εργασιών, οι πιθανές παρατάσεις, οι συμπληρωματικές εργασίες, η παραλαβή και τελικά η πληρωμή.

Για τον λόγο αυτό, η παρούσα έρευνα δεν περιορίζεται στο ερώτημα «πόσο μεγάλο ήταν το έργο». Εξετάζει σταδιακά τέσσερα διαφορετικά μεγέθη:

1. τον αρχικό προϋπολογισμό,
2. το ποσό της υπογεγραμμένης σύμβασης,
3. το τελικό ποσό που καταβλήθηκε,
4. το φυσικό αντικείμενο που τελικά παραδόθηκε.

Η πρώτη καταγραφή των επίσημων δημοσιεύσεων του Δήμου Αργοστολίου αναδεικνύει ήδη έργα συνολικής αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ. Στην κορυφή βρίσκονται μεγάλες αναπλάσεις, παρεμβάσεις στο δίκτυο ύδρευσης, έργα οδοποιίας και αποκαταστάσεις ζημιών από τον «Ιανό».

Τα ποσά εντυπωσιάζουν. Η δημοσιογραφική έρευνα, όμως, αρχίζει ακριβώς μετά τον εντυπωσιασμό.

1. Ανάπλαση και αναβάθμιση πλατειών, πεζοδρόμων και κεντρικής αγοράς

Στις 15 Φεβρουαρίου 2023 υπογράφηκε σύμβαση για το έργο:

«Ανάπλαση και αναβάθμιση δικτύου πλατειών, πεζοδρόμων και κεντρικής αγοράς πόλεως Αργοστολίου».

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Δήμου, το ποσό της σύμβασης ανερχόταν σε:

4.440.074,32 ευρώ χωρίς ΦΠΑ

Ανάδοχος αναφέρεται η εταιρεία ΖΙΤΑΚΑΤ Α.Τ.Ε.Β.Ε.

Πρόκειται για το μεγαλύτερο επιβεβαιωμένο ποσό που εντοπίστηκε στο πρώτο στάδιο της έρευνας για μία μεμονωμένη υπογεγραμμένη σύμβαση έργου του Δήμου. Το αντικείμενο αφορά εκτεταμένες επεμβάσεις στο εμπορικό και αστικό κέντρο του Αργοστολίου.

Η αξία και η κεντρικότητα του έργου επιβάλλουν πλήρη απολογισμό.

Δεν αρκεί να γνωρίζουμε ότι η σύμβαση υπογράφηκε. Χρειάζεται να δημοσιοποιηθεί συγκεντρωτικά:

• το αρχικό συμβατικό χρονοδιάγραμμα,
• η πραγματική ημερομηνία έναρξης των εργασιών,
• οι παρατάσεις που ενδεχομένως εγκρίθηκαν,
• οι πιστοποιήσεις εργασιών,
• οι πληρωμές προς τον ανάδοχο,
• οι τυχόν τροποποιήσεις του φυσικού αντικειμένου,
• η ημερομηνία προσωρινής και οριστικής παραλαβής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύγκριση μεταξύ του ποσού της σύμβασης και του αρχικού προϋπολογισμού της διακήρυξης. Η διαφορά αποτυπώνει την έκπτωση του διαγωνισμού, όχι όμως απαραίτητα το τελικό κόστος μετά την ολοκλήρωση.

2. Αντικατάσταση αμιαντοσωλήνων στις δημοτικές ενότητες

Μία ακόμη σύμβαση εξαιρετικά μεγάλης αξίας αφορά το έργο:

«Αντικατάσταση αμιαντοσωλήνων δημοτικών ενοτήτων Δήμου Αργοστολίου».

Η επίσημη ανακοίνωση του Δήμου αναφέρει ποσό:

4.110.914,79 ευρώ χωρίς ΦΠΑ

Το έργο αφορά την αντικατάσταση παλαιών τμημάτων δικτύου ύδρευσης από αμιαντοτσιμεντοσωλήνες.

Πρόκειται αναμφίβολα για κρίσιμη υποδομή, καθώς συνδέεται με την ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και τη λειτουργία του δικτύου ύδρευσης.

Ακριβώς εξαιτίας της σημασίας του, απαιτείται σαφής χαρτογράφηση του φυσικού αντικειμένου:

• Πόσα χιλιόμετρα δικτύου προβλεπόταν να αντικατασταθούν;
• Σε ποιες κοινότητες και δημοτικές ενότητες;
• Ποια τμήματα ολοκληρώθηκαν;
• Πότε τέθηκαν σε λειτουργία;
• Υπήρξαν προβλήματα, καθυστερήσεις ή αλλαγές στη μελέτη;
• Ποιο είναι το τελικό πιστοποιημένο μήκος του νέου δικτύου;

Ένα έργο ύψους άνω των τεσσάρων εκατομμυρίων ευρώ δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο από την ανακοίνωση υπογραφής της σύμβασης. Η ολοκλήρωσή του πρέπει να αποτυπώνεται σε δημόσιο τεχνικό απολογισμό με χάρτη των παρεμβάσεων.

3. Δύο συμβάσεις αποκατάστασης ζημιών από τον «Ιανό»

Στις 30 Οκτωβρίου 2024, ο Δήμος Αργοστολίου ανακοίνωσε την υπογραφή δύο νέων συμβάσεων για έργα αποκατάστασης ζημιών που προκλήθηκαν από τον μεσογειακό κυκλώνα «Ιανός».

Ο Δήμος παρουσίασε τις δύο συμβάσεις με:

συνολικό προϋπολογισμό 4.000.000 ευρώ

Οι ανάδοχοι που αναφέρονται είναι ο Λάμπρος Σπυράτος και η εταιρεία ΠΛΑΤΕΙΕΣ Α.Ε., ενώ η χρηματοδότηση προέρχεται από την Περιφερειακή Ενότητα Κεφαλονιάς και Ιθάκης μέσω προγραμματικής σύμβασης με τον Δήμο.

Σύμφωνα με την επίσημη περιγραφή, οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν:

• ασφαλτοστρώσεις σε 33 δρόμους,
• συνολική επιφάνεια ασφαλτοστρώσεων περίπου 55.000 τετραγωνικών μέτρων,
• διάνοιξη εννέα νέων δρόμων,
• τσιμεντοστρώσεις τεσσάρων οδών,
• παρεμβάσεις σε Αργοστόλι, Μηνιές, Κοκολάτα, Καραβάδο, Βλαχάτα, Λακήθρα και Σκάλα,
• κατασκευή πεζοδρομίων,
• αγωγούς αποχέτευσης όμβριων υδάτων,
• τέσσερα τοιχία αντιστήριξης.

Η ανακοίνωση, ωστόσο, παρουσιάζει τις δύο συμβάσεις μαζί. Για την ολοκληρωμένη έρευνα χρειάζεται ο διαχωρισμός τους:

• ακριβής τίτλος κάθε έργου,
• συμβατικό ποσό κάθε σύμβασης,
• ανάδοχος κάθε τμήματος,
• ΑΔΑ και ΑΔΑΜ,
• προθεσμία ολοκλήρωσης,
• πίνακας δρόμων και εργασιών ανά σύμβαση.

Η παρουσίαση ενός συνολικού ποσού τεσσάρων εκατομμυρίων ευρώ είναι επικοινωνιακά ισχυρή, αλλά ελεγκτικά ανεπαρκής. Ο δημότης χρειάζεται να γνωρίζει ποια ακριβώς σύμβαση αντιστοιχεί σε κάθε παρέμβαση.

4. Ενεργειακή αναβάθμιση δημοτικών υποδομών

Σε επίσημη δημοσίευση του Δήμου αναφέρεται σύμβαση προμήθειας έργου με προϋπολογισμό:

2.909.881,66 ευρώ χωρίς ΦΠΑ

Η ανακοίνωση αφορά έργο ενεργειακής ή τεχνολογικής αναβάθμισης δημοτικών υποδομών, το ακριβές συμβατικό αντικείμενο του οποίου πρέπει να αντιστοιχιστεί με τη σχετική σύμβαση και τα έγγραφα του διαγωνισμού.

Εδώ χρειάζεται μια κρίσιμη διάκριση: άλλο ο προϋπολογισμός του έργου και άλλο η τελική συμβατική αξία μετά τον διαγωνισμό.

Στις δημόσιες ανακοινώσεις οι δύο αριθμοί συχνά εμφανίζονται χωρίς σαφή διάκριση. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση ως προς το ποσό που τελικά δεσμεύθηκε.

Για την τελική κατάταξη των 50 μεγαλύτερων συμβάσεων θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά η καθαρή συμβατική αξία, με σαφή ένδειξη αν περιλαμβάνει ή όχι ΦΠΑ.

5. Ανάπλαση της παραλιακής ζώνης Αργοστολίου

Στις 11 Ιουλίου 2023 υπογράφηκε η σύμβαση για το έργο:

«Ανάπλαση Παραλιακής Ζώνης Αργοστολίου».

Η επίσημη ανακοίνωση αναφέρει ποσό:

1.169.999,99 ευρώ χωρίς ΦΠΑ

Ανάδοχος ήταν η εταιρεία ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ Α.Τ.Ε.

Το έργο αφορά τη διαμόρφωση και ανάπλαση του παραλιακού μετώπου από το άγαλμα Καββαδία έως το κτίριο του Λιμεναρχείου.

Για ένα έργο που επηρεάζει άμεσα την κυκλοφορία, την προσβασιμότητα, τον δημόσιο χώρο και την εμπορική ζωή της πόλης, η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει περισσότερα από την αισθητική του τελικού αποτελέσματος.

Χρειάζεται να εξεταστούν:

• η τήρηση του χρονοδιαγράμματος,
• η συμμόρφωση με τη μελέτη,
• οι παρεμβάσεις προσβασιμότητας,
• οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις,
• η ανθεκτικότητα των υλικών,
• η διαδικασία παραλαβής,
• το τελικό κόστος.

6. Αποκατάσταση δημοτικής οδοποιίας

Σε νεότερη επίσημη ανακοίνωση καταγράφεται η υπογραφή σύμβασης για έργο αποκατάστασης δημοτικής οδοποιίας, με προϋπολογισμό:

618.795,88 ευρώ χωρίς ΦΠΑ

Το έργο καλύπτει δημοτικές ενότητες και αφορά παρεμβάσεις αποκατάστασης στο οδικό δίκτυο.

Για να ενταχθεί ορθά στον τελικό πίνακα, πρέπει να διαπιστωθεί αν τα 618.795,88 ευρώ αποτελούν την εκτιμώμενη αξία, τον προϋπολογισμό της μελέτης ή το ποσό της υπογεγραμμένης σύμβασης.

Η διάκριση αυτή δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Είναι απαραίτητη για να μη συγκρίνονται ανόμοια ποσά.

7. Αγροτική οδοποιία Δήμου Αργοστολίου

Ο Δήμος έχει δημοσιεύσει έργο αγροτικής οδοποιίας με αναφερόμενο προϋπολογισμό:

702.711,41 ευρώ με ΦΠΑ

Η ανακοίνωση αφορά παρεμβάσεις βελτίωσης της προσβασιμότητας και της αγροτικής οδοποιίας.

Επειδή το ποσό περιλαμβάνει ΦΠΑ, δεν μπορεί να συγκριθεί απευθείας με συμβάσεις που παρουσιάζονται χωρίς ΦΠΑ. Για τη δημιουργία αξιόπιστης κατάταξης όλες οι αξίες πρέπει να κανονικοποιηθούν στην ίδια βάση.

Απαιτείται επίσης να διαχωριστούν:

• ο αρχικός προϋπολογισμός,
• η προσφορά του αναδόχου,
• η συμβατική αξία,
• η τελική δαπάνη.

8. Έργο αποκατάστασης με προϋπολογισμό 774.925,41 ευρώ

Στα αποτελέσματα της επίσημης βάσης της Διαύγειας εμφανίζεται διαδικασία μελέτης 23/2025, με προϋπολογισμό:

774.925,41 ευρώ με ΦΠΑ

Η εγγραφή συνδέεται με τον Δήμο Αργοστολίου και με έργο που χρηματοδοτείται μέσω συγκεκριμένου κωδικού του προϋπολογισμού.

Επειδή, όμως, η εγγραφή που εντοπίστηκε αφορά διαδικαστικό ή προσυμβατικό στάδιο, δεν μπορεί ακόμη να καταγραφεί ως ολοκληρωμένη σύμβαση. Για να ενταχθεί στο Top 50 χρειάζεται το αντίστοιχο συμφωνητικό με ΑΔΑΜ τύπου SYMV.

Αυτό είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα του γιατί μια απλή αναζήτηση ποσών δεν αρκεί. Μια διακήρυξη, μια κατακύρωση και μια σύμβαση αποτελούν διαφορετικά στάδια και δεν πρέπει να μετρούνται ως τρεις διαφορετικές δαπάνες.

9. Επισκευή Πολιτιστικού Κέντρου Κοντογουράτων

Στις 7 Σεπτεμβρίου 2023 υπογράφηκε σύμβαση για το έργο:

«Εργασίες επισκευής και αποκατάστασης του Πολιτιστικού Κέντρου Κοντογουράτων Θηναίας».

Η επίσημη ανακοίνωση αναφέρει προϋπολογισμό:

198.000 ευρώ

Ανάδοχος εμφανίζεται η εταιρεία ΓΕΡ. ΚΑΙ ΠΑΝ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΤΟΣ Ο.Ε.

Η χρηματοδότηση, σύμφωνα με τον Δήμο, προέρχεται από διαφορετικές πηγές, μεταξύ των οποίων επιχορηγήσεις του Υπουργείου Υποδομών, πόροι από την ΕΔΑΚΙ, ΤΑΠ και ΑΠΕ.

Και εδώ πρέπει να επιβεβαιωθεί αν τα 198.000 ευρώ είναι το ποσό της μελέτης ή η αξία της σύμβασης μετά την έκπτωση.

10. Τεχνική υποστήριξη μέσω αναπτυξιακού οργανισμού

Τον Μάιο του 2026 ο Δήμος ανακοίνωσε προγραμματική συνεργασία με αναπτυξιακό οργανισμό, στην οποία περιλαμβάνεται έργο τεχνικής υποστήριξης προϋπολογισμού:

371.256 ευρώ

Το αντικείμενο αφορά υποστήριξη του Δήμου για την ωρίμανση ή υλοποίηση έργων.

Αυτές οι συμβάσεις χρειάζονται διαφορετική αξιολόγηση από τα τεχνικά έργα. Το παραδοτέο δεν είναι δρόμος, πλατεία ή δίκτυο ύδρευσης, αλλά τεχνικές, διοικητικές ή επιστημονικές υπηρεσίες.

Ο έλεγχος πρέπει επομένως να εστιάζει:

• στον αριθμό και το είδος των παραδοτέων,
• στις μελέτες που ολοκληρώθηκαν,
• στα έργα που ωρίμασαν,
• στις χρηματοδοτήσεις που εξασφαλίστηκαν,
• στην τεκμηρίωση του κόστους ανά παρεχόμενη υπηρεσία.

Ο πρώτος προσωρινός πίνακας

Με βάση αποκλειστικά τις επίσημες ανακοινώσεις και εγγραφές που έχουν ήδη διασταυρωθεί, η πρώτη εικόνα διαμορφώνεται ως εξής:

Ο πίνακας είναι προσωρινός. Δεν αποτελεί ακόμη την τελική λίστα των 50 μεγαλύτερων συμβάσεων, επειδή περιλαμβάνει ποσά διαφορετικής φύσης που πρέπει να κανονικοποιηθούν και να αντιστοιχιστούν στα πρωτογενή συμφωνητικά.

Το βασικό εύρημα της πρώτης καταγραφής

Από τις μέχρι στιγμής επιβεβαιωμένες δημοσιεύσεις προκύπτει ότι ο Δήμος Αργοστολίου διαχειρίστηκε την εξεταζόμενη περίοδο συμβάσεις και έργα ιδιαίτερα μεγάλης οικονομικής αξίας.

Μόνο τα πρώτα μεγάλα έργα που εντοπίστηκαν ξεπερνούν αθροιστικά τα 18 εκατομμύρια ευρώ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλα τα ποσά είναι απευθείας συγκρίσιμα ή ότι αντιστοιχούν αποκλειστικά σε τελικές πληρωμές.

Το ύψος των χρηματοδοτήσεων αποτελεί θετική δυνατότητα για έναν Δήμο. Δεν αρκεί, όμως, για να τεκμηριώσει από μόνο του αποτελεσματική διοίκηση.

Η πραγματική αξιολόγηση αρχίζει με τα επόμενα ερωτήματα:

• Πόσα από τα έργα ολοκληρώθηκαν;
• Πόσα παραδόθηκαν εντός της συμβατικής προθεσμίας;
• Πόσα έλαβαν παρατάσεις;
• Πόσο μεταβλήθηκε το τελικό κόστος;
• Ποιο ακριβώς φυσικό αντικείμενο παραδόθηκε;
• Υπάρχουν έργα που ανακοινώθηκαν ως συμβασιοποιημένα αλλά δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί;
• Υπάρχουν συμπληρωματικές συμβάσεις ή τροποποιήσεις;
• Ποια ποσά έχουν πραγματικά πληρωθεί;

Τα πρώτα στοιχεία αποδεικνύουν ότι υπογράφηκαν ή προγραμματίστηκαν έργα μεγάλης οικονομικής αξίας, τα οποία δικαιολογούν συστηματική και λεπτομερή δημόσια παρακολούθηση. Το ερώτημα δεν είναι αν ο Δήμος κατάφερε να ανακοινώσει εκατομμύρια. Το ερώτημα είναι πόσα από αυτά τα εκατομμύρια μετατράπηκαν, στον προβλεπόμενο χρόνο και με το προβλεπόμενο κόστος, σε ολοκληρωμένες και λειτουργικές υποδομές για τον πολίτη. Σε αυτό θα κριθεί η πραγματική αποτελεσματικότητα των συμβάσεων — όχι στον αριθμό των δελτίων Τύπου που συνόδευσαν την υπογραφή τους.