Η μνήμη των πολιτών είναι μικρή. Τα δημόσια έγγραφα όμως όχι.

Κάθε δημοτική αρχή εκλέγεται παρουσιάζοντας ένα πρόγραμμα, ένα όραμα και συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Λίγους μήνες μετά τις εκλογές, η δημόσια συζήτηση συνήθως μετατοπίζεται στην καθημερινότητα και στις πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι αρχικές υποσχέσεις συχνά περνούν σε δεύτερη μοίρα.

Ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία δημοσιογραφικού ελέγχου είναι η συστηματική σύγκριση ανάμεσα σε όσα υποσχέθηκαν οι αιρετοί και σε όσα τελικά υλοποιήθηκαν.

Δεν πρόκειται για πολιτική κρίση.

Πρόκειται για έλεγχο συνέπειας.

Η σωστή μεθοδολογία

Μια σοβαρή αξιολόγηση δεν ξεκινά με ερωτήματα όπως:

• «Ήταν επιτυχημένος ο δήμαρχος;»
• «Απέτυχε η αντιπολίτευση;»

Αυτά είναι συμπεράσματα.

Η έρευνα ξεκινά διαφορετικά.

Για κάθε δημόσια δέσμευση καταγράφονται:

• η ημερομηνία,
• η ακριβής διατύπωση,
• η πηγή,
• το χρονοδιάγραμμα (αν υπάρχει),
• τα δημόσια στοιχεία που αποδεικνύουν ή όχι την υλοποίηση.

Ποιες πηγές χρησιμοποιούνται

Για να αξιολογηθεί μια προεκλογική ή δημόσια δέσμευση μπορούν να αξιοποιηθούν:

• επίσημο προεκλογικό πρόγραμμα,
• δημόσιες ομιλίες,
• συνεντεύξεις,
• ανακοινώσεις της δημοτικής αρχής,
• αποφάσεις Δημοτικού Συμβουλίου,
• τεχνικό πρόγραμμα,
• προϋπολογισμοί,
• απολογισμοί έργου.

Η ίδια μεθοδολογία μπορεί να εφαρμοστεί και στις προτάσεις της αντιπολίτευσης.

Ένα παράδειγμα αξιολόγησης

Αν μια δημοτική αρχή έχει ανακοινώσει ότι θα δώσει προτεραιότητα στην αναβάθμιση κοινόχρηστων χώρων, η έρευνα δεν εξετάζει μόνο αν έγιναν έργα.

Εξετάζει επίσης:

• πόσα έργα είχαν εξαγγελθεί,
• πόσα εντάχθηκαν στο τεχνικό πρόγραμμα,
• πόσα δημοπρατήθηκαν,
• πόσα ολοκληρώθηκαν,
• ποιο ήταν το τελικό κόστος,
• αν υπήρξαν παρατάσεις.

Με αυτόν τον τρόπο η αξιολόγηση βασίζεται σε στοιχεία και όχι σε εντυπώσεις.

Οι καθυστερήσεις δεν σημαίνουν πάντα αποτυχία

Στην αυτοδιοίκηση υπάρχουν πολλοί λόγοι που μπορεί να επηρεάσουν ένα έργο:

• εγκρίσεις από άλλες υπηρεσίες,
• χρηματοδοτήσεις,
• προσφυγές,
• αναθεωρήσεις μελετών,
• δικαστικές εκκρεμότητες,
• φυσικές καταστροφές.

Η δημοσιογραφική έρευνα οφείλει να καταγράφει αυτές τις αιτίες πριν αξιολογήσει το αποτέλεσμα.

Ο ρόλος της αντιπολίτευσης

Η αντιπολίτευση δεν κρίνεται μόνο από την κριτική που ασκεί.

Κρίνεται και από το αν:

• καταθέτει ολοκληρωμένες προτάσεις,
• παρουσιάζει κοστολογημένες λύσεις,
• παρακολουθεί συστηματικά την υλοποίηση των αποφάσεων,
• βασίζει τις παρεμβάσεις της σε στοιχεία.

Έτσι μπορεί να αξιολογηθεί η ποιότητα του θεσμικού ελέγχου που ασκεί.

Τι μπορεί να μετρηθεί αντικειμενικά

Μια πλήρης έρευνα μπορεί να δημιουργήσει πίνακες όπως:

Ένας τέτοιος πίνακας επιτρέπει στον πολίτη να δει τη συνολική εικόνα χωρίς πολιτικούς χαρακτηρισμούς.

Γιατί αυτή η διαδικασία είναι σημαντική

Η δημόσια συζήτηση συχνά κυριαρχείται από την επικαιρότητα.

Μια νέα αντιπαράθεση μπορεί να επισκιάσει ένα σημαντικό έργο ή μια σημαντική καθυστέρηση.

Η σύγκριση δεσμεύσεων και αποτελεσμάτων επαναφέρει τη συζήτηση στην ουσία:

• Τι υποσχέθηκαν;
• Τι έκαναν;
• Τι δεν έγινε;
• Γιατί δεν έγινε;

Συμπέρασμα

Η πιο ουσιαστική μορφή λογοδοσίας δεν είναι η ανταλλαγή ανακοινώσεων.

Είναι η δυνατότητα κάθε πολίτη να αντιπαραβάλει δημόσιες δεσμεύσεις με δημόσια διαθέσιμα στοιχεία και να διαμορφώνει τη δική του άποψη.

Αυτός ο τρόπος αξιολόγησης μπορεί να εφαρμοστεί διαχρονικά, ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στη διοίκηση και ποιος στην αντιπολίτευση. Δημιουργεί ένα σταθερό πλαίσιο ελέγχου που βασίζεται σε γεγονότα, όχι σε πολιτικές εντυπώσεις.