Στην πολιτική υπάρχει ένα στάδιο πιο επικίνδυνο από την οργανωμένη αντιπολίτευση, πιο βαρύ από μια κακή δημοσκόπηση και πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί από μια δημόσια κρίση.
Είναι η σιωπηλή γκρίνια της κοινωνίας.
Εκείνη η διάχυτη δυσαρέσκεια που δεν εκφράζεται πάντα σε μικρόφωνα, δεν οργανώνεται απαραίτητα σε παρατάξεις και δεν εμφανίζεται πάντα θεαματικά. Κυκλοφορεί όμως παντού:
στις παρέες,
στα καφέ,
στα καταστήματα,
στις γειτονιές,
στις οικογένειες,
στα social media,
στις καθημερινές κουβέντες.
Και στην Κεφαλονιά, γύρω από τη δημοτική διοίκηση του Θεόφιλου Μιχαλάτου, πολλοί παρατηρούν ότι αυτή η γκρίνια δεν μειώνεται. Μεγαλώνει.
Η γκρίνια δεν γεννιέται από το τίποτα
Καμία κοινωνία δεν δυσανασχετεί μαζικά χωρίς λόγο. Η γκρίνια συσσωρεύεται όταν μικρά και μεγάλα ζητήματα επαναλαμβάνονται:
- καθημερινά προβλήματα που δεν λύνονται οριστικά,
- αίσθηση στασιμότητας,
- κούραση από τα ίδια πρόσωπα και τα ίδια επιχειρήματα,
- έλλειψη καθαρών απαντήσεων,
- υποσχέσεις χωρίς ισχυρό αποτύπωμα,
- εικόνα διοίκησης που δεν εμπνέει φρεσκάδα.
Κάθε ένα μόνο του ίσως αντέχεται. Όλα μαζί δημιουργούν πολιτικό κλίμα.
Από την ανοχή στην αποστασιοποίηση
Στην αρχή μιας διοίκησης οι πολίτες συνήθως δίνουν πίστωση χρόνου. Συγχωρούν λάθη, περιμένουν, ελπίζουν.
Μετά από χρόνια όμως, κάτι αλλάζει.
Η ανοχή περιορίζεται.
Η δικαιολογία δεν ακούγεται το ίδιο πειστική.
Η υπομονή στερεύει.
Η αμφιβολία μεγαλώνει.
Και τότε η κοινωνία περνά σε φάση αποστασιοποίησης.
Δεν θυμώνει απαραίτητα θεαματικά. Απλώς σταματά να πιστεύει.
Αυτό είναι το πιο κρίσιμο σημείο για κάθε εξουσία.
“Δεν αλλάζει τίποτα”
Αν υπάρχει μία φράση που συμπυκνώνει την πολιτική φθορά, είναι αυτή:
“Δεν αλλάζει τίποτα.”
Όταν ο πολίτης φτάσει να το λέει, σημαίνει ότι δεν περιμένει λύση. Δεν εντυπωσιάζεται εύκολα. Δεν δίνει εύκολα νέα πίστωση χρόνου.
Η διοίκηση μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά. Εξωτερικά όλα δείχνουν σταθερά.
Εσωτερικά όμως έχει αρχίσει η αποσύνδεση με την κοινωνία.
Και αυτή είναι η αρχή του τέλους για πολλές διοικήσεις.
Η γκρίνια της αγοράς έχει ιδιαίτερο βάρος
Σε νησιωτικές κοινωνίες, οι επαγγελματίες και η αγορά αποτελούν ισχυρό δείκτη κλίματος.
Όταν ακούγονται συχνότερα παράπονα για:
- λειτουργία της πόλης,
- πρόσβαση,
- οργάνωση,
- τουριστική πίεση χωρίς αντίστοιχες λύσεις,
- αίσθηση ακινησίας,
τότε η πολιτική φθορά αποκτά βάθος.
Γιατί η αγορά δεν λειτουργεί μόνο οικονομικά. Μεταφέρει και κοινωνικό κλίμα.
Τα social media απλώς αποκαλύπτουν ό,τι ήδη υπάρχει
Πολλοί πιστεύουν ότι η δυσαρέσκεια δημιουργείται από το διαδίκτυο. Συνήθως συμβαίνει το αντίστροφο.
Τα social media δεν δημιουργούν πάντα το πρόβλημα. Το εμφανίζουν.
Όταν αυξάνονται τα ειρωνικά σχόλια, η δυσπιστία, η κούραση και η χλεύη, συνήθως προϋπήρχε υπόγεια κοινωνική δυσαρέσκεια.
Και όταν η ειρωνεία αντικαθιστά την ελπίδα, η πολιτική ζημιά είναι σοβαρή.
Η μεγαλύτερη απειλή είναι η αδιαφορία
Μια διοίκηση μπορεί να αντέξει σκληρή κριτική. Δύσκολα αντέχει την αδιαφορία.
Όταν οι πολίτες παύουν να θυμώνουν και απλώς σηκώνουν τους ώμους, τότε έχει χαθεί η σύνδεση.
Δεν ζητούν.
Δεν περιμένουν.
Δεν πιστεύουν.
Αυτό είναι πιο επικίνδυνο από κάθε διαμαρτυρία.
Η Κεφαλονιά ζητά νέο αέρα
Οι τοπικές κοινωνίες έχουν ένστικτο. Καταλαβαίνουν πότε μια διοίκηση έχει ενέργεια και πότε δείχνει κουρασμένη.
Σήμερα πολλοί πολίτες φαίνεται να αναζητούν:
- περισσότερη φρεσκάδα,
- νέες ιδέες,
- καθαρότερο σχέδιο,
- πιο άμεση ανταπόκριση,
- λιγότερη αυτοαναφορικότητα,
- περισσότερο αποτέλεσμα.
Δεν είναι απαραίτητα ιδεολογικό αίτημα.
Είναι αίτημα ανανέωσης.
Το ερώτημα για τον Θεόφιλο Μιχαλάτο
Ο δήμαρχος και η δημοτική αρχή μπορούν να υποστηρίξουν ότι η κριτική είναι αναμενόμενη μετά από χρόνια εξουσίας και ότι έγιναν σημαντικές παρεμβάσεις.
Όμως το πραγματικό πολιτικό ζήτημα είναι άλλο:
Ακούνε την κοινωνία ή ακούν μόνο τον εαυτό τους;
Αν η γκρίνια θεωρηθεί “θόρυβος” αντί για μήνυμα, τότε η φθορά θα βαθύνει.
Γιατί οι πολίτες αντέχουν πολλά.
Αλλά όταν τελειώσει η ανοχή, η αλλαγή έρχεται πιο γρήγορα απ’ όσο περιμένουν πολλοί.
